Openbare Vogeltrekdag Meierijbaan

Door Ad Kolen.

 Foto:  Hetty Bosman.


 

Op zondag 14 oktober 2018 organiseert de Vogelwerkgroep KNNV Tilburg de jaarlijkse 

 

                     Openbare Vogeltrekdag 

                                      (Trektelpost: Viaduct Meierijbaan, Tilburg)

 

 

 

Vanaf 07.30 u. tot 13.00 u. met uitstekende weersomstandigheden; lichte sluierbewolking, 100% zonnig,14°C. tot 22°C., zwakke, later matige zuidelijke wind. 

 

De eerste 4 tellers staan om 07.30 u. klaar om de overtrekkende vogels waar te nemen. Al snel breidt de telploeg zich uit met andere leden van de Vogelwerkgroep(13.) In totaal kijken 20 bezoekers langere of kortere tijd mee! 

 

Door het prachtige weer, het is zeer helder, is het zicht op de vogels uitstekend. Met verrekijkers volgen we de vogels, zeker wat later op de dag, tot op grote afstand. Ze zijn door het goede licht eenvoudig op naam te brengen. Het totaal beeld van de omgeving, dat zo ontstaat, bevestigd dat vogels soms over een breed front over het land trekken. Van stuwingen langs bebouwd gebied is nu geen sprake. Kleine en ook grotere vogels trekken vandaag over de stad. De geluiden en de vormen van de vogels zijn goede kenmerken; in de vlucht vormen bijvoorbeeld de vleugels van een spreeuw een typerend beeld dat aan een deltavlieger doet denken. Door het goede licht zijn vandaag ook duidelijk de typische kenmerken van het verenkleed te zien, zoals de koperkleurige onderzijden van de vleugels van koperwieken en de witte strepen op de vleugels van de vinken! 

 

 

Al zeker een week is op meerdere plaatsen in de omgeving vogeltrek waargenomen. Op het viaduct is tijdens enkele tellingen, vooraf gaande aan deze dag, nauwelijks iets gezien. Het is dan ook een aangename ervaring dat er nu heel wat bewegingen zijn. De vink is de meest waargenomen vogel vandaag. Heel de dag, tot en met het laatste uur, vliegen vinken over. De overvliegende groepen zijn niet groot, de meeste zelfs onder de 10 exemplaren, maar het zijn er wel veel, 1875 bij elkaar. De Spreeuw komt op de 2e plaats met 779 stuks. De groepen spreeuwen zijn vaker hoger dan de groepen vinken, oplopende tot wel 200 exemplaren eenmaal. Met 582 waargenomen veldleeuweriken staat deze soort op de 3e plaats. Het bekende geluid van de veldleeuweriken leidt vandaag vaak tot herkenning van deze vogelsoort.

 

 

Het totaal aantal waargenomen vogels komt uit op 3.983 stuks. Hoger dan verwacht maar geen topdag. Wel een hele mooie dag om buiten te vertoeven, met redelijke resultaten! 

Zie hier onder de sterk uiteen lopende aantallen van dit decennium tot zo ver, met de top 3 er achter.
 

2018:   3.983 : vink - spreeuw - veldleeuwerik
2017:   2.817 : vink - spreeuw - koperwiek
2016:   6.034 : vink - spreeuw - koperwiek
2015:      283 : koperwiek - vink - aalscholver
2014: 13.330 : spreeuw - vink - houtduif
2013:    2340 : vink - spreeuw - koperwiek
2012:    1674 : spreeuw - vink - aalscholver
2011:    2634 : spreeuw - houtduif - vink
2010:    1787 : spreeuw - houtduif -aalscholver
 

Viaduct Meierijbaan Tilburg
VWG KNNV Openbare Vogeltrekdag 14 oktober 2018
	07.30-08.00	08.00-09.00	09.00-10.00	10.00-11.00	11.00-12.00	12.00-13.00	Totaal aantallen
Boomleeuwerik	0	2	0	0	0	0	2
Graspieper	32	16	23	6	7	2	86
Groenling	0	5	1	2	0	0	8
Grote lijster	0	0	4	0	0	0	4
Grote zilverreiger	2	0	0	0	0	0	2
Holenduif	0	0	11	0	0	0	11
Houtduif	0	273	31	6	0	0	310
Keep	0	0	0	0	1	0	1
Kievit	0	0	16	0	0	0	16
Kneu	0	2	0	5	6	0	13
Koperwiek	0	16	0	1	0	0	17
Lijster, specie	1	16	15	0	0	0	32
Putter	0	0	1	0	0	0	1
Rietgors	0	5	4	5	3	1	18
Sijs	0	2	7	16	13	14	52
Spreeuw	5	295	195	145	105	34	779
Veldleeuwerik	5	101	124	240	56	56	582
Vink	192	635	275	312	327	134	1875
Vink, specie	0	2	10	0	0	2	14
Witte kwikstaart	6	7	1	1	2	3	20
Zanglijster	35	25	4	7	1	0	72
Zangvogel, specie	12	5	11	40	0	0	68
	290	1407	733	786	521	246	3983

 
 
 
 
Naast de trekkende vogels is er ter plekke ook heel wat gaande. Op en om de trektelpost zijn de volgende vogelsoorten aangetroffen; aalscholver, grote zilverreiger, blauwe reiger, grauwe gans, sperwer, buizerd, slechtvalk, watersnip, kokmeeuw, zilvermeeuw, houtduif, Turkse tortel, grote bonte specht, roodborst, winterkoning, merel, koperwiek, tjiftjaf, staartmees, zwarte mees, pimpelmees, koolmees, gaai, kauw, roek, zwarte kraai, keep, groenling en vink. Van de laatste soort laat een exemplaar zich zelfs horen. De jonge vink, met nog een onvolkomen verenkleed, oefent de eerste zangstrofes vanuit de top van een berk. Het laatste stuk van de bekende vinkenslag ontbreekt echter nog! 

Alle bekende waarnemingen op deze plek, vanaf oktober 1993 staan op de website van www.trektellen.nl onder de naam Viaduct Meierijbaan, Tilburg.

 

 

           
Reacties naar adkolen@kpnmail.nl 

   

 

                            Naast de vogels ook van de prachtige luchten genoten!

 

 

 

Slechtvalk op de Heuvelse kerk in Tilburg

Ad Kolen

Slechtvalken broeden al meerdere jaren in Tilburg, op een hoge woontoren in het centrum; De Westpoint. Ook even buiten de stad richting Loon op Zand, op de TV-toren zijn al enkele malen jonge slechtvalken uitgevlogen. Op beide plaatsen zijn special nestkasten voor deze soort geplaatst. Deze snelle roofvogels worden regelmatig binnen en buiten de stadsgrenzen aangetroffen.

Midden in het centrum, op de kerk aan het heuvelplein, zat er vanmiddag één. Op de dwarsbalk van het kruis (rechter toren) met daar bovenop de gouden haan, met goed zicht over de stad! De slechtvalk, een jonge vogel zo te zien, zat er duidelijk op de uitkijk. De kop ging voortdurend op en neer, waarbij de kop- en halsveren soms opwaaide door de wind. De vogel was zeer alert en maakte enkele malen aanstalten om op te vliegen. Wachtende op de zon om achter de wolken vandaan te komen (voor een betere foto) zag ik de vogel opvliegen en rustig over de binnenstad verdwijnen. Een mooi, onverwacht moment!

Reacties naar adkolen@kpnmail.nl

Het Noorderbos en de Vogels 3002 - 2017 Kolgans

 

 

Ad Kolen

 

 

Een reeks artikelen over de vogeltellingen en broedvogelinventarisaties in het Noorderbos bij Tilburg. Van 2003 tot en met 2017 werden alle vogels geteld, twee keer per maand, vanaf een vaste route. Tijdens het broedseizoen volgens de richtlijnen van het Sovon Broedvogel Monitoring Project (BMP.) In de begeleidende grafieken wordt het totaal aantal waargenomen vogels per jaar (24 tellingen) of per maand (30 tellingen) weergegeven. Bij de broedvogels zijn de per jaar vastgestelde territoria te zien.

 

 Kolgans - Anser albifrons

 Van overwinteraar naar broedvogel
Kolganzen kennen we in ons land aanvankelijk alleen als gasten in de winter. Grote aantallen, vaak in strenge winters, zijn in de vorige eeuw de moeite waard om er excursies voor naar Zeeland te ondernemen. Later worden ze steeds talrijker en zien we ze ook langs de rivieren aan de bovenrand van Noord-Brabant. Sinds 1980 broeden kolganzen ook in ons land. In het westen en noorden ontstaan populaties uit ontsnapte lokvogels voor de jacht. In Noord-Brabant, in de Biesbosch bijvoorbeeld (uit eigen waarnemingen), blijven door jacht gewonde kolganzen achter, vaak met partner. Soms overleven ze de verwondingen en komen ze tot broeden. In 2000 broeden 250 paren kolganzen in Nederland. Na minder dan 10 jaar is dit aantal verdrievoudigd (bron: Sovon.nl).


Alleen in strenge winters
Kolganzen worden maar in beperkte aantallen waargenomen in het midden van Noord-Brabant, zeker in de omgeving van Tilburg. Broeden doen ze hier niet. In de buurt van Tilburg verschijnen kolganzen vooral in strenge winters. Bij langere periodes van vorst en bedekking met sneeuw zoeken de overwinteraars meer en meer de binnenlanden op. Groepen kolganzen en ook rietganzen tussen Tilburg en Udenhout herinner ik me van strenge winters in de vorige eeuw. De waarneming van kolganzen in het Noorderbos beperkt zich tot eenmaal. Tijdens de allereerste telronde in het Noorderbos, op 11 januari 2003 worden 17 Kolganzen waargenomen. Dit was in een koude periode waarbij de Noorderplas gedeeltelijk was dicht gevroren.

 Reactie naar adkolen@kpnmail.nl

Het Noorderbos en de Vogels 2003 - 2017 Knobbelzwaan

  

Ad Kolen

 
 

Een reeks artikelen over de vogeltellingen en broedvogelinventarisaties in het Noorderbos bij Tilburg. Van 2003 tot en met 2017 werden alle vogels geteld, twee keer per maand, vanaf een vaste route. Tijdens het broedseizoen volgens de richtlijnen van het Sovon Broedvogel Monitoring Project (BMP.) In de begeleidende grafieken worden het totaal aantal waargenomen vogels per jaar of per maand uitgebeeld. Bij de broedvogels zijn de per jaar vastgestelde territoria te zien.

 

 
Knobbelzwaan -   Cygnus olor

 

 
Je hoort ze vliegen
De knobbelzwaan is de grootste hier voorkomende zwanensoort. De andere twee soorten witte zwanen die in ons land voorkomen, de wilde en de kleine zwaan, zijn hier voornamelijk overwinteraars. Zijn naam dankt de knobbelzwaan aan de zwarte knobbel boven de oranjerode snavel. Bij de mannelijke exemplaren is deze het meest opvallend. Naast de snorkende, snuivende en sissende geluiden in bedreigende situaties is de knobbelzwaan vrij stil. Wel is de knobbelzwaan de enige van de drie die bij het vliegen geluid maakt. Tijdens de vlucht produceren de vleugels een gonzend geluid dat, vooral als het meer vogels betreft, al op flinke afstand te horen is. Het menu bestaat uit waterplanten en soms enkele lagere diersoorten. In de winter schakelt hij vaak over op grassen.



Veel overwinteraars uit het oosten
Vanouds werd de knobbelzwaan in ons land in grote aantallen in gevangenschap gehouden en gefokt, vooral voor het dons. Vaak in ‘zwanendriften’ in weidegebieden. De Nederlandse populatie knobbelzwanen bestaat grotendeels uit nazaten van ontsnapte of losgelaten tamme exemplaren. Door gebrek aan informatie uit vorige eeuwen is onduidelijk in hoeverre in West-Europa nog wilde knobbelzwanen voorkwamen en of ze zich vermengden met gefokte vogels. De Nederlandse knobbelzwanen zijn voornamelijk standvogels, in de winter aangevuld met vogels uit het oosten. In het midden van de winter verblijven minstens 40.000 knobbelzwanen in Nederland. De landelijke aantallen knobbelzwanen namen lange tijd toe met het groeien van de eigen broedpopulatie. Sinds 2000 stabiliseren de aantallen zich. (bron: Sovon.nl)



 
Figuur 1.


 Één broedgeval met goed gevolg
Knobbelzwanen zijn vaak een toevallige verschijning in het Noorderbos. Ze zijn zelfs enkele jaren in het geheel niet waargenomen (zie figuur 1). Soms vliegen ze tijdens de telling alweer weg. Naast op de Noorderplas worden ze ook vaak op de Zandley, parallel aan de Kalverstraat gezien. In de maand juli werden in geen van alle teljaren ooit knobbelzwanen waargenomen.

De waarnemingen betreffen vaak onvolwassen vogels of soms paren op zoek naar een territorium. Knobbelzwanen zijn pas vanaf het 3e of 4e jaar geslachtsrijp. Gezien de lage aantallen zijn er nauwelijks periodes vast te stellen dat ze vaker gezien werden. Slechts in enkele jaren zijn er wat meer waarnemingen in de winter, voornamelijk aan het begin van het jaar.


In 2015 waren er meer waarnemingen, 40 in totaal, vanaf het vroege voorjaar. Dat was het gevolg van een broedgeval, het enige in de gehele telperiode. De telroute doorkruist het hele Noorderbos. Er is echter niet op alle gebiedsdelen goed zicht. Het Noordelijk gelegen deel van de Zandley, parallel aan de Udenhoutse weg, valt buiten het gezichtsveld. Ergens aan de oevers van deze stroom had het paar een nest, met de 4 jongen knobbelzwanen worden ze nog enkele malen gezien op de Zandley. Na de zomer verdwijnen ze definitief uit het gebied.



Reacties naar adkolen@kpnmail.nl