Forse gewone essen langs de Vlashoflaan in Tilburg-Noord.
Ad Kolen
Als actief vogelaar verblijf ik in grote delen van het jaar bijna dagelijks buiten. Meestal in de directe omgeving van mijn woonplek in Tilburg-Noord of elders in de gemeente of omgeving. Vanuit het vogels kijken en inventariseren heb ik een brede interesse en kennis in de lokale flora en fauna ontwikkeld. Het genieten en kennis vergaren over vogels en andere natuur in mijn omgeving is altijd mijn voornaamste drijfveer geweest. Daarnaast heeft het doorspelen van mijn verzamelde gegevens ook een belangrijke rol gekregen. Gewoonlijk, zonder ze openbaar te maken, deel ik de resultaten van mijn waarnemingen met verschillende organisaties als een bijdrage om landelijke en lokale ontwikkelingen van flora en fauna te kunnen volgen.
Genieten maar alert
Genietend van al het moois dat de lokale natuur ons nog steeds te bieden heeft, loop of fiets ik steeds met open ogen en oren rond. Ondanks alle goede bedoelingen, gezamenlijke initiatieven en de in dienst van de gemeente zijnde natuurdeskundigen, adviseurs en controleurs, vallen me soms gevoelige situaties op. Na enkele recente onthutsende ervaringen zet ik het een en ander op een rijtje.
Roekenkolonie voorzichtig behandeld
Het in de jaren 60 van de vorige eeuw uit de grond gestampte stadsdeel Tilburg Noord is ruim opgezet met veel groen en talrijke inmiddels forse bomen. Die bomen eisen natuurlijk onderhoud, met name voor de veiligheid. In het voorjaar zijn in heel Tilburg-Noord takken verwijderd van o.a. de vele moeraseiken en gewone essen die talrijk zijn aangeplant. Wettelijk gezien is dat onderhoud in het broedseizoen toegestaan met inachtneming van bepaalde maatregelen. Aanvankelijk gezien als direct noodzakelijke snoeiingen, gingen deze vaak ingrijpende werkzaamheden door tot juni van dit jaar. De beschermende maatregelen bestaan onder andere uit het opsporen en ontzien van bestaande nesten. Dat is bij grote nesten vrij eenvoudig, zoals die van kraaiachtigen en duiven. De moeraseiken in de Franz Lisztstraat heeft men tot mijn verbazing ook onder handen genomen. Aan de roekenkolonie in die straat, vrij uniek midden in een grote woonwijk, is geen zichtbare schade aangericht
Als actief vogelaar verblijf ik in grote delen van het jaar bijna dagelijks buiten. Meestal in de directe omgeving van mijn woonplek in Tilburg-Noord of elders in de gemeente of omgeving. Vanuit het vogels kijken en inventariseren heb ik een brede interesse en kennis in de lokale flora en fauna ontwikkeld. Het genieten en kennis vergaren over vogels en andere natuur in mijn omgeving is altijd mijn voornaamste drijfveer geweest. Daarnaast heeft het doorspelen van mijn verzamelde gegevens ook een belangrijke rol gekregen. Gewoonlijk, zonder ze openbaar te maken, deel ik de resultaten van mijn waarnemingen met verschillende organisaties als een bijdrage om landelijke en lokale ontwikkelingen van flora en fauna te kunnen volgen.
Genieten maar alert
Genietend van al het moois dat de lokale natuur ons nog steeds te bieden heeft, loop of fiets ik steeds met open ogen en oren rond. Ondanks alle goede bedoelingen, gezamenlijke initiatieven en de in dienst van de gemeente zijnde natuurdeskundigen, adviseurs en controleurs, vallen me soms gevoelige situaties op. Na enkele recente onthutsende ervaringen zet ik het een en ander op een rijtje.
Roekenkolonie voorzichtig behandeld
Het in de jaren 60 van de vorige eeuw uit de grond gestampte stadsdeel Tilburg Noord is ruim opgezet met veel groen en talrijke inmiddels forse bomen. Die bomen eisen natuurlijk onderhoud, met name voor de veiligheid. In het voorjaar zijn in heel Tilburg-Noord takken verwijderd van o.a. de vele moeraseiken en gewone essen die talrijk zijn aangeplant. Wettelijk gezien is dat onderhoud in het broedseizoen toegestaan met inachtneming van bepaalde maatregelen. Aanvankelijk gezien als direct noodzakelijke snoeiingen, gingen deze vaak ingrijpende werkzaamheden door tot juni van dit jaar. De beschermende maatregelen bestaan onder andere uit het opsporen en ontzien van bestaande nesten. Dat is bij grote nesten vrij eenvoudig, zoals die van kraaiachtigen en duiven. De moeraseiken in de Franz Lisztstraat heeft men tot mijn verbazing ook onder handen genomen. Aan de roekenkolonie in die straat, vrij uniek midden in een grote woonwijk, is geen zichtbare schade aangericht
Kleine vogels worden over het hoofd gezien
Wat betreft kleine vogels is het vaak een andere zaak. De achter een stuk boomschors nestelende boomkruiper en het eenvoudige nest van putter, groenling en vink of de bescheiden opening naar de nestholte van een spreeuw of grote bonte specht worden vaak over het hoofd gezien. Als een forse tak of zijtak uit een boom gezaagd wordt, dan ziet de omgeving er voor de vogel plotseling heel anders uit, onherkenbaar misschien wel. Ook al worden nesten ontzien, dan kan de ingrijpende verandering van het snoeien de oorzaak zijn dat een vogel niet terugkeert naar het nest. Kortom, snoeien van bomen en struiken in het broedseizoen brengt altijd verstoringen voor broedvogels met zich mee. Al blijft dat vaak, zeker bij kleinere vogels onopgemerkt.
Tilburg, een fijne plek voor mensen, dieren en planten
Volgens de website van de stad: ”Tilburg wil een gemeente zijn waar je gezond en gelukkig kunt leven. Een fijne plek voor mensen, dieren en planten. Tilburg doet veel om de natuur te behouden en waar mogelijk en nodig te verbeteren en te versterken”. Het snoeien van bomen in het broedseizoen druist in tegen mijn principes en die van vele bewoners van Tilburg Noord. Buiten de officiële termijn van 4 maanden van het broedseizoen (half maart tot half juli), is er nog veel tijd over om deze toch noodzakelijke werkzaamheden uit te voeren. Iedere zichzelf respecterende groene gemeente zou zich daaraan moeten houden.
Noorderbos
Het Noorderbos, aan de rand van Tilburg-Noord, is eigendom van en in onderhoud bij de gemeente Tilburg. Het Noorderbos is aangelegd op de voormalige vloei- en drainagevelden die het industrie- en stadswater van Oud Noord zo’n 50 jaar reinigde voordat het verder werd afgevoerd richting de Bergsche Maas. Tilburg heeft de laatste jaren veel energie en geld in het gebied gestoken. Begeleid door specialisten zijn maatregelen genomen om de biodiversiteit te verhogen. Rondom de in 2019 opnieuw ingerichte Noorderplas zijn tot zover mooie resultaten vastgelegd. Door de herinrichting en de tijdelijke hoge waterstanden, ondersteund door aangepast beheer, heeft zich een flinke rietvegetatie ontwikkeld. Samen met de rietkragen langs de Zandley hebben rietminnende vogelsoorten als rietgors, bosrietzanger en kleine karekiet zich goed kunnen ontwikkelen.
Rietvogels uitgemaaid
Op 15 juni is de Zandley, die met meerdere vertakkingen door het Noorderbos loopt, geheel geschoond. Alle riet en andere vegetaties in het water en op de schuine taluds zijn verwijderd. Met als gevolg dat alle in het riet broedende vogels zijn uitgemaaid. De Zandley wordt onderhouden en beheerd door Waterschap De Dommel. De Zandley was een samenstroming van verschillende in Tilburg West ontsprongen beekjes. Deze in het verleden rechtgetrokken waterloop voerde al in de 17e eeuw het rioolwater, later het gereinigde water van vloei- en drainagevelden en momenteel het water van de Waterzuivering Noord af. Al in 2019 was er over deze werkwijze contact via de site van het Waterschap. Uit telefonisch gesprekken met de gebiedsbeheerder kwam vooral naar voren dat de waterafvoer het allerbelangrijkste is. Andere zaken, zoals de natuur, vonden geen gehoor.
Klacht ingediend
In een klacht neergelegd bij Waterschap de Dommel op 28 juni 2026: Is het volgende gesteld: Gezien de bekendheid bij het Waterschap van deze materie verzoek ik dringend om de waterlopen die door het Noorderbos lopen, buiten het broedseizoen te schonen. De periode van maart tot en met half augustus te vrijwaren van maaiactiviteiten is noodzakelijk. Het opzettelijk verstoren van broedvogels is namelijk wettelijk verboden. Op 29 juni 2026 is er opnieuw telefonisch contact met de gebiedsbeheerder, die zich vooral verschuilt achter ”de nieuwe landelijke gedragscode voor bestendig beheer en onderhoud” die sinds 1 april 2025 is ingevoerd. Bovendien is de Zandley een overstortwatergang van de RWZI en is veelvuldig maaien, tot 3 tot 4 keer per jaar, toegestaan, zijn de woorden die hij toevoegt. https://www.dommel.nl/anders-maaien-door-nieuwe-regels Ook moet hij zich aan het landelijk maaischema houden https://www.dommel.nl/maaien-van-beken-en-sloten waarin het maaien van de Zandley staat vermeld tussen 1 juni en 15 juli.
Deze klacht wordt niet verder in behandeling genomen!
Kromme regels
Al deze zaken staan in deze gedragscode omschreven. Hoe krom is het dan om ook te schrijven zorgvuldig te willen omgaan met flora en fauna? De bedenkers hebben waarschijnlijk nog nooit in het voorjaar langs de Zandley door het Noorderbos gelopen. Ze hebben niet de verschillende soorten rietvogels vanuit de rietkragen horen zingen, de bevers zien zwemmen en de blauwe flits van de ijsvogel gezien. Op 15 juni 2026 werd dat plotseling afgebroken! In het telefonische gesprek met de gebiedsbeheerder op 29 juni 2026 kwam de vraag naar voren of ik dode vogels had gevonden. ”Nee”, was mijn antwoord. Al het riet ligt in hopen op de kade; daar vind je niets van terug.
Op woensdag 8 juli 2026, tijdens mijn volgende bezoek aan het Noorderbos, zijn alle hopen met riet uit alle vertakkingen van de Zandley afgevoerd. Een opmerkelijke actie; gewoonlijk blijft het maaisel maanden liggen of wordt het helemaal niet afgevoerd.
Nog een misser
De volgende misser komt op het conto van de verantwoordelijke bij de gemeente Tilburg. Het veelgebruikte drijvende plateau aan de Noorderplas, onderdeel van het Noorderbos, is duidelijk aan onderhoud toe. Het object ligt in het riet waaruit recentelijk de zang van de bosrietzanger en de kleine karekiet klonk. Dat zijn territoriumindicerende waarnemingen, dat wil zeggen dat deze vogelsoorten met het broedproces bezig zijn. Als ik de locatie op donderdag 25 juni tijdens mijn broedvogelronde (BMP) passeer, hoor ik dat het opknappen van het plateau reeds gestart is in het begin van deze week. Een klus van twee weken, die doorloopt tot week 27. Zo’n ingrijpende opdracht, met gebruik van een graafmachine en een groot drijvend platform, heeft veel invloed op de directe omgeving. Het verjaagt de broedende vogels. Het is al te lang bezig om nog in te grijpen. De schade is aangericht. Een deskundig adviseur had een uitstel van minstens anderhalve maand aangeraden. Het risico op het afbreken of verstoren van deze broedende vogelsoorten had zo vermeden kunnen worden. Ook hierover is een klacht ingediend bij Fixi Tilburg.
Bewust advies
De klacht werd doorgezet naar de verantwoordelijke toezichthouder, die contact zou opnemen en de verantwoordelijke aannemer zou aanspreken om maatregelen te treffen. Aangezien er geen contact is geweest met de betrokken toezichthouder, is een reactie op de afhandeling van de klacht door mij verstuurd.
Ik was gisterochtend (14 juli 2026) in het Noorderbos voor mijn laatste broedvogeltelling van dit jaar. Bij de Noorderplas zag ik dat de werkzaamheden aan het drijvende plateau zijn afgerond en het plateau weer in een prima staat is voor tientallen jaren gebruik. In de directe omgeving van het plateau is het echter stil; er is geen vogel meer te horen of te zien. De broedvogels zijn verstoord, zoals verwacht. Verderop langs de plas verblijven nog meerdere zingende kleine karekieten en andere vogelsoorten. De kleine karekiet is een soort die tot in augustus jongen kan voortbrengen.
Mijn klacht tegen deze verstoring van broedvogels is vooral bedoeld om te verduidelijken dat men verantwoordelijk is als er werkzaamheden plaatsvinden in natuurgebieden en andere omgevingen waar vogels en andere kwetsbare natuur kunnen voorkomen.
Bewustwording aanwakkeren, weten waarmee men bezig is; dat is mijn opzet. Het is een brede verantwoordelijkheid bij een groot apparaat als de gemeente om zorgvuldig met de natuur om te gaan. Er is waarschijnlijk gewoon niet aan gedacht wat er zoal voorkomt in het Noorderbos. Een gebied waarin de vorige eeuw het stadswater werd gereinigd, is in bijna 25 jaar tot een volwaardig natuurgebied uitgegroeid waar in totaal 141 verschillende vogelsoorten en 15 soorten zoogdieren zijn aangetroffen.
Het tijdig inschakelen van deskundigen: de gemeente heeft ecologen in dienst en de lokale natuurverenigingen (KNNV & IVN) hebben een berg aan kennis van de lokale natuur in huis. Als met deze gedachte rekening wordt gehouden bij alle werkzaamheden waar groen in de buurt is, ben ik tevreden en is het voor mij afgesloten!
Wat betreft kleine vogels is het vaak een andere zaak. De achter een stuk boomschors nestelende boomkruiper en het eenvoudige nest van putter, groenling en vink of de bescheiden opening naar de nestholte van een spreeuw of grote bonte specht worden vaak over het hoofd gezien. Als een forse tak of zijtak uit een boom gezaagd wordt, dan ziet de omgeving er voor de vogel plotseling heel anders uit, onherkenbaar misschien wel. Ook al worden nesten ontzien, dan kan de ingrijpende verandering van het snoeien de oorzaak zijn dat een vogel niet terugkeert naar het nest. Kortom, snoeien van bomen en struiken in het broedseizoen brengt altijd verstoringen voor broedvogels met zich mee. Al blijft dat vaak, zeker bij kleinere vogels onopgemerkt.
Tilburg, een fijne plek voor mensen, dieren en planten
Volgens de website van de stad: ”Tilburg wil een gemeente zijn waar je gezond en gelukkig kunt leven. Een fijne plek voor mensen, dieren en planten. Tilburg doet veel om de natuur te behouden en waar mogelijk en nodig te verbeteren en te versterken”. Het snoeien van bomen in het broedseizoen druist in tegen mijn principes en die van vele bewoners van Tilburg Noord. Buiten de officiële termijn van 4 maanden van het broedseizoen (half maart tot half juli), is er nog veel tijd over om deze toch noodzakelijke werkzaamheden uit te voeren. Iedere zichzelf respecterende groene gemeente zou zich daaraan moeten houden.
Noorderbos
Het Noorderbos, aan de rand van Tilburg-Noord, is eigendom van en in onderhoud bij de gemeente Tilburg. Het Noorderbos is aangelegd op de voormalige vloei- en drainagevelden die het industrie- en stadswater van Oud Noord zo’n 50 jaar reinigde voordat het verder werd afgevoerd richting de Bergsche Maas. Tilburg heeft de laatste jaren veel energie en geld in het gebied gestoken. Begeleid door specialisten zijn maatregelen genomen om de biodiversiteit te verhogen. Rondom de in 2019 opnieuw ingerichte Noorderplas zijn tot zover mooie resultaten vastgelegd. Door de herinrichting en de tijdelijke hoge waterstanden, ondersteund door aangepast beheer, heeft zich een flinke rietvegetatie ontwikkeld. Samen met de rietkragen langs de Zandley hebben rietminnende vogelsoorten als rietgors, bosrietzanger en kleine karekiet zich goed kunnen ontwikkelen.
Rietvogels uitgemaaid
Op 15 juni is de Zandley, die met meerdere vertakkingen door het Noorderbos loopt, geheel geschoond. Alle riet en andere vegetaties in het water en op de schuine taluds zijn verwijderd. Met als gevolg dat alle in het riet broedende vogels zijn uitgemaaid. De Zandley wordt onderhouden en beheerd door Waterschap De Dommel. De Zandley was een samenstroming van verschillende in Tilburg West ontsprongen beekjes. Deze in het verleden rechtgetrokken waterloop voerde al in de 17e eeuw het rioolwater, later het gereinigde water van vloei- en drainagevelden en momenteel het water van de Waterzuivering Noord af. Al in 2019 was er over deze werkwijze contact via de site van het Waterschap. Uit telefonisch gesprekken met de gebiedsbeheerder kwam vooral naar voren dat de waterafvoer het allerbelangrijkste is. Andere zaken, zoals de natuur, vonden geen gehoor.
Klacht ingediend
In een klacht neergelegd bij Waterschap de Dommel op 28 juni 2026: Is het volgende gesteld: Gezien de bekendheid bij het Waterschap van deze materie verzoek ik dringend om de waterlopen die door het Noorderbos lopen, buiten het broedseizoen te schonen. De periode van maart tot en met half augustus te vrijwaren van maaiactiviteiten is noodzakelijk. Het opzettelijk verstoren van broedvogels is namelijk wettelijk verboden. Op 29 juni 2026 is er opnieuw telefonisch contact met de gebiedsbeheerder, die zich vooral verschuilt achter ”de nieuwe landelijke gedragscode voor bestendig beheer en onderhoud” die sinds 1 april 2025 is ingevoerd. Bovendien is de Zandley een overstortwatergang van de RWZI en is veelvuldig maaien, tot 3 tot 4 keer per jaar, toegestaan, zijn de woorden die hij toevoegt. https://www.dommel.nl/anders-maaien-door-nieuwe-regels Ook moet hij zich aan het landelijk maaischema houden https://www.dommel.nl/maaien-van-beken-en-sloten waarin het maaien van de Zandley staat vermeld tussen 1 juni en 15 juli.
Deze klacht wordt niet verder in behandeling genomen!
Kromme regels
Al deze zaken staan in deze gedragscode omschreven. Hoe krom is het dan om ook te schrijven zorgvuldig te willen omgaan met flora en fauna? De bedenkers hebben waarschijnlijk nog nooit in het voorjaar langs de Zandley door het Noorderbos gelopen. Ze hebben niet de verschillende soorten rietvogels vanuit de rietkragen horen zingen, de bevers zien zwemmen en de blauwe flits van de ijsvogel gezien. Op 15 juni 2026 werd dat plotseling afgebroken! In het telefonische gesprek met de gebiedsbeheerder op 29 juni 2026 kwam de vraag naar voren of ik dode vogels had gevonden. ”Nee”, was mijn antwoord. Al het riet ligt in hopen op de kade; daar vind je niets van terug.
Op woensdag 8 juli 2026, tijdens mijn volgende bezoek aan het Noorderbos, zijn alle hopen met riet uit alle vertakkingen van de Zandley afgevoerd. Een opmerkelijke actie; gewoonlijk blijft het maaisel maanden liggen of wordt het helemaal niet afgevoerd.
Ik blijf aandringen om gedurende het broedseizoen, van 1 maart tot 15 augustus,
de Zandley en zijn oevers in het Noorderbos bij Tilburg niet te maaien!
Nog een misser
De volgende misser komt op het conto van de verantwoordelijke bij de gemeente Tilburg. Het veelgebruikte drijvende plateau aan de Noorderplas, onderdeel van het Noorderbos, is duidelijk aan onderhoud toe. Het object ligt in het riet waaruit recentelijk de zang van de bosrietzanger en de kleine karekiet klonk. Dat zijn territoriumindicerende waarnemingen, dat wil zeggen dat deze vogelsoorten met het broedproces bezig zijn. Als ik de locatie op donderdag 25 juni tijdens mijn broedvogelronde (BMP) passeer, hoor ik dat het opknappen van het plateau reeds gestart is in het begin van deze week. Een klus van twee weken, die doorloopt tot week 27. Zo’n ingrijpende opdracht, met gebruik van een graafmachine en een groot drijvend platform, heeft veel invloed op de directe omgeving. Het verjaagt de broedende vogels. Het is al te lang bezig om nog in te grijpen. De schade is aangericht. Een deskundig adviseur had een uitstel van minstens anderhalve maand aangeraden. Het risico op het afbreken of verstoren van deze broedende vogelsoorten had zo vermeden kunnen worden. Ook hierover is een klacht ingediend bij Fixi Tilburg.
Bewust advies
De klacht werd doorgezet naar de verantwoordelijke toezichthouder, die contact zou opnemen en de verantwoordelijke aannemer zou aanspreken om maatregelen te treffen. Aangezien er geen contact is geweest met de betrokken toezichthouder, is een reactie op de afhandeling van de klacht door mij verstuurd.
Ik was gisterochtend (14 juli 2026) in het Noorderbos voor mijn laatste broedvogeltelling van dit jaar. Bij de Noorderplas zag ik dat de werkzaamheden aan het drijvende plateau zijn afgerond en het plateau weer in een prima staat is voor tientallen jaren gebruik. In de directe omgeving van het plateau is het echter stil; er is geen vogel meer te horen of te zien. De broedvogels zijn verstoord, zoals verwacht. Verderop langs de plas verblijven nog meerdere zingende kleine karekieten en andere vogelsoorten. De kleine karekiet is een soort die tot in augustus jongen kan voortbrengen.
Mijn klacht tegen deze verstoring van broedvogels is vooral bedoeld om te verduidelijken dat men verantwoordelijk is als er werkzaamheden plaatsvinden in natuurgebieden en andere omgevingen waar vogels en andere kwetsbare natuur kunnen voorkomen.
Bewustwording aanwakkeren, weten waarmee men bezig is; dat is mijn opzet. Het is een brede verantwoordelijkheid bij een groot apparaat als de gemeente om zorgvuldig met de natuur om te gaan. Er is waarschijnlijk gewoon niet aan gedacht wat er zoal voorkomt in het Noorderbos. Een gebied waarin de vorige eeuw het stadswater werd gereinigd, is in bijna 25 jaar tot een volwaardig natuurgebied uitgegroeid waar in totaal 141 verschillende vogelsoorten en 15 soorten zoogdieren zijn aangetroffen.
Het tijdig inschakelen van deskundigen: de gemeente heeft ecologen in dienst en de lokale natuurverenigingen (KNNV & IVN) hebben een berg aan kennis van de lokale natuur in huis. Als met deze gedachte rekening wordt gehouden bij alle werkzaamheden waar groen in de buurt is, ben ik tevreden en is het voor mij afgesloten!
Reacties naar adkolen@kpnmail.nl
Geen opmerkingen:
Een reactie posten