dinsdag 8 juli 2014

Vogels van de Dongevallei; Oeverzwaluwen 2014





 
Ad Kolen

De Dongevallei is een ecologische verbindingszone door de westelijk gelegen Tilburgse woonwijk de Reeshof. Deze strook natuur verbindt  via de Oude Ley en de Donge de natuurgebieden Riels Laag en Rechte Heide aan de zuidwestzijde van Tilburg met de Lange Rekken aan de noordwestzijde van de stad.

Sinds 2004 broeden er Oeverzwaluwen in de Dongevallei. De langgerekt hoop zand, bij de plas aan de Reuverlaan, kreeg de aanduiding Oeverzwaluwwand. Deze gebrekkige voorziening bood meerdere jaren gelegenheid aan de Oeverzwaluwen om er hun nestgangen in te graven. Het aantal territoria dat kon worden vastgesteld was nooit hoog en waren, vooral de laatste jaren aan verstoringen onderhevig, door instorting van het veel te losse zand. De resultaten, de aantal vastgestelde territoria, waren; 8 in 2004, 6 in 2005, 3 in 2006, 13 in 2007, 6 in 2008, 4 in 2009, 0 in 2010, 10 in 2011 en 0 in 2012.
 
De in 2013 gebouwde kunstmatige Oeverzwaluwwand, met een stenen front en voorgevormde gaten, bood niet direct het gewenste resultaat. Buiten het feit dat kunstmatige stenen wanden niet altijd direct bezet worden wees een onderzoek uit dat er nog al wat ander oorzaken mogelijk waren voor het ontbreken van broedpogingen van Oeverzwaluwen in deze wand.
 
O.a. was de wand gevuld met zand wat te veel leem en grote kiezels bevatte. Een eerste herstelpoging; het opnieuw opvullen met ander zand van (alleen) de nestgangen leverde direct een positief resultaat op!
 
 
 
Op 3 verschillende dagen in het broedseizoen is door mij zorgvuldig onderzocht welke nestgangen door Oeverzwaluwen in deze wand  in 2014  in gebruik werden genomen om te broeden. Eenmaal tellen van de nestgangen en vaststellen van het aantal territoria blijkt uit eerder opgedane ervaringen volstrekt onvoldoende! Niet alle potentiele broedvogels komen te gelijk aan. Ook tijdens een 2e en een 3e controle bleek het  aantal gestegen te zijn. Vooral als de wand goed geschikt blijkt te zijn, blijven zich Oeverzwaluwen vestigen.
 
1e Inventarisatieronde; 24-05-2014, 10.30 u. - 11.30 u.
Vooraf aan deze 1e controle werden metingen gedaan om vast te stellen welke gangen voldoende diep werden uitgegraven (tenminste 50 cm) en in aanmerking kwamen voor nader onderzoek. Tot aan de laatste controle werden er nestholten aangetroffen die slechts enkele decimeters werden uitgegraven. In totaal 32 nestholte werden deze 1e ronde mogelijk geschikt bevonden. Door een uur vanaf het tegenovergelegen schiereiland de aan en af vliegende Oeverzwaluwen met een verrekijker te volgen kon worden vastgesteld dat 16 nestgangen daadwerkelijk gebruikt werden om te broeden of mogelijk nog uitgegraven werden. Het laatste kon echter niet worden vastgesteld. Meerdere in- en uitvliegbewegingen werden per gang vastgesteld. Een vooralsnog nog bescheiden resultaat! Het leek dat er op dat moment veel meer Oeverzwaluwen rond de plas vlogen. Dat was door het voortdurend in beweging zijn van de vogels niet exact vast te stellen.
 
2e Inventarisatieronde; 01-06-2014, 10.30 u. - 12.30 u.
Om verstoringen te vermijden werden eerst de zichtwaarnemingen uitgevoerd en achteraf de metingen van de nestholten. Met zekerheid konden nu 41 bewoonde nestholten worden vastgesteld.
 
3e Inventarisatieronde; 17-06-2014, 09.20 u. - 10.20 u.
Tijdens een 3e controle kon onverwacht nog een fiks aantal bewoonde nestgangen aan het totaal worden toegevoegd. Het eindresultaat kwam op 66. Dat is meer dan 50% van de beschikbare holten (124.) Duidelijk waren en nog nesten bijgekomen en werden en nog gangen uitgegraven (niet meegeteld.) Op afstand kon worden vastgesteld dat er al jonge Oeverzwaluwen in de nestgangen te zien waren; 2(nr.9), 1(nr.10), 1(nr.5), 2(nr.32) en 1(nr.3.)
 



05-07- 2014, 07.30 u.
Tijdens een broedvogelinventarisatieronde werd nog eens langs de wand gelopen; er werden geluiden van jonge Oeverzwaluwen gehoord en voor circa 15 nestopeningen bevonden zich kleine insecten, waarschijnlijk vogelluizen. Een teken dat de jongen gevlogen zijn en er niets meer te 'eten' was voor de luizen!
 
Reacties naar: adkolen@kpnmail.nl
 
Kijk ook eens op mijn weblog
 
 over vogels en andere natuurbelevenissen in het Quirijnstokpark in Tilburg Noord:
 



 
 
 

Geen opmerkingen:

Een reactie posten