maandag 6 februari 2017

Sporen in de sneeuw

 
 
 
 
 
Ad Kolen
 
Nauwelijks is de natuur bijgekomen van het vuurwerk rond de jaarwisseling als ’Koning Winter’ toeslaat. Vorst en sneeuwval begeleiden de eerste dagen van het jaar. Vogels en zoogdieren vinden hun voedsel bedekt met een witte laag of kunnen het niet bereiken door bevroren water. Mensen hebben er ook last van, het advies om binnen te blijven geldt en code oranje wordt van kracht. Nachtelijke sneeuwval, in het weekend na de jaarwisseling, is voor mij een gelegenheid om bij het eerste licht te ervaren hoe de plaatselijke fauna de winter in het Noorderbos ondergaat.
 
 

 
De Noorderplas is voor een deel bevroren. In en om enkele grote wakken hebben eenden en ganzen zich verzameld. Om hun eigen veiligheid te garanderen verblijven ze het liefst in het water. Ganzen en eenden slapen zelden op land. Viseters als futen, aalscholvers en dodaars zien nog kans hun kostje bij elkaar te scharrelen in het nog open water van de plas.
 
 
 

 
 
De Zandley, met enkele vertakkingen, stroomt door het Noorderbos. Deze beek voert het gezuiverde stadswater van Tilburg af richting de Maas. Daar het water altijd in beweging is en wat hoger van temperatuur, bevriest het niet zomaar. In de winter is het een belangrijke voedselbron, een visplek, die vogels uit de wijde omgeving aantrekt. Blauwe reigers, grote zilverreigers maar ook specialisten als grote zaagbekken profiteren ervan als het langer vriest.
 

IJsvogels benutten ook het steeds open water. Vanaf een tak van een eik duikt er een de beek in. Deze poging mislukt, maar een van de volgende keren zal deze geroutineerde visser zeker een van de talrijke voorntjes of andere visjes te pakken krijgen. Nu de stand van de ijsvogels gestegen is behoort een broedgeval in het Noorderbos zeker weer tot de mogelijkheden. In het gebied zijn voedsel en broedgelegenheden voor handen. Soms worden ze ook een handje geholpen door bijvoorbeeld een boom niet te zagen maar om te trekken zodat de wortelkluit een steile broedwand biedt!
 
 
 
 Op meerdere plaatsen vallen de plekken op waar merels onder de gevallen bladeren naar wormen en insecten zochten
 
 
De vers gevallen laag sneeuw, die alles bedekt, is nauwelijks beroerd. De eerste stappen in deze maagdelijke deken zetten, heeft wel iets bijzonders, iets exclusiefs. Wat verder in het gebied duiden sporen op plaatselijke bewoners. Hun leven wordt zichtbaar in de sneeuw. Zwarte hopen zand in een wit weiland wijzen op actief gravende mollen. In het bos maken vele merels zich uit de voeten. Op meerdere plaatsen vallen de plekken op waar ze onder de gevallen bladeren naar wormen en insecten zochten. Dat deden ze gisteren ook, nu met sneeuw is dat echter goed zichtbaar geworden. Duidelijk wordt ook dat de konijnenpopulatie groter is als aangenomen. Verspreidt over het gebied worden pootafdrukken van konijnen aangetroffen. Sporen van konijnen zijn gewoonlijk niet zo opvallend en gezien worden konijnen maar weinig.
 
 
 
Pootafdrukken van een fazant.
 
Fazanten broeden jaarlijks in het Noorderbos (4-8 paren.) In de winterperiode zien we ze echter nauwelijks. Toch staan er nu afdrukken van de lange tenen van enkele fazanten in de sneeuw. Ook waterhoentjes hebben lange tenen. Zo verdelen ze het gewicht en kunnen over bladeren van waterplanten lopen. Ver van het water staan nu pootafdrukken in de sneeuw! Reeprenten zijn hier vaker te zien, in modder of rondom plassen. Nu wordt het duidelijk dat er vannacht meerdere rondliepen op verschillende plaatsen.
 
 
 
 
Pootafdrukken van reeën.
 
 
Ook de vos liep zijn gebruikelijke traject af en een das zette maar enkele stappen buiten het hol. Allemaal te zien in het nog gladde sneeuwdek. Mocht dit ook willen beleven, ga dan vroeg op pad in vers gevallen sneeuw!
 
 
 
 
In de nieuwsbrief ’vogelsenzo’ staan de artikelen uitgebreider.
Abonneer je door een e-mail te sturen aan: adkolen@kpnmail.nl
 
 
 

 
 
Gaspeldoorn.
 
 
 

Geen opmerkingen:

Een reactie posten